Những điều có thể bạn chưa biết về vắc xin

  16/12/2020 10:22:6
T.D

Vắc xin chủng ngừa COVID-19 vừa quen thuộc vừa rất khác biệt.

Từ khi dịch bệnh do COVID-19 lan rộng ra toàn cầu và đe dọa sức khỏe, tính mạng của rất nhiều người, cả thế giới đều thấy và hiểu được tính cấp thiết của vắc xin COVID. Do đó, nhiều quốc gia đang hợp tác trên quy mô toàn cầu để nghiên cứu, điều chế vắc xin để phòng chống loại virus chết người này, và hi vọng đạt được những tiến bộ quan trọng càng nhanh càng tốt. Cho đến nay, một số loại vắc xin đã được đưa vào giai đoạn thử nghiệm trên người.

May mắn là các nhà khoa học không phải bắt đầu từ đầu khi phát triển loại vắc xin này. Bởi từ nhiều năm trước, đã có nhiều nghiên cứu và thành tựu trong điều chế vắc xin phòng chống SARS và MERS – những Corona Virus cùng họ với COVID-19.

Đến nay, không có bước nào trong quy trình phát triển vắc xin thông thường bị bỏ qua khi phát triển vắc xin COVID. Các loại vắc xin này đều phải trải qua các thử nghiệm giống như tất cả các loại vắc xin khác.

Cách thức hoạt động của vắc xin

Vắc xin thông thường

Để phát triển một loại vắc-xin, trước tiên người ta phải có nghiên cứu sâu rộng về virus hoặc vi khuẩn gây ra bệnh nhiễm trùng, đủ để có thể bắt chước nó.

Vắc xin thực chất là các loại virus đã bị làm cho yếu đi rất nhiều, khiến cho chúng rất hiếm có cơ hội sinh sản khi được tiêm vào trong cơ thể người. Khi cơ thể phát hiện ra một loại virus bất thường xâm nhập vào cơ thể, nó sẽ tự động kích thích phản ứng kháng thể và “đào tạo” cơ thể chúng ta phản ứng nhanh hơn và hiệu quả hơn để chống lại chúng. Đồng thời, cơ thể cũng tạo ra “tế bào B bộ nhớ”, bảo vệ cơ thể trước nguy cơ lây nhiễm trong tương lai, thường là suốt đời.

Nhược điểm duy nhất là những loại vắc-xin này thường không thể được tiêm cho những người có hệ thống miễn dịch suy yếu, như những người bị ung thư hoặc AIDS.

Vắc xin bất hoạt

Vắc xin phòng bệnh bại liệt, viêm gan A, bệnh dại là các loại vắc xin bất hoạt. Chúng đã tiêu diệt hoàn toàn vi rút bằng hóa chất, và do đó chúng có thể được tiêm cho những người có hệ miễn dịch suy yếu. Nhược điểm là nó cần nhiều liều để đạt được miễn dịch.

Vắc xin không sống

Một phương pháp khác, thay vì tiêm virus được làm suy yếu hay tiêu diệt hoàn toàn mầm bệnh vào người, là tạo ra dữ liệu của virus không có khả năng gây nhiễm trùng nhưng vẫn kích thích phản ứng. Đó được gọi là vắc xin không sống.

Vắc xin mRNA

Vắc-xin mRNA là loại vắc-xin mới dựa trên công nghệ Messenger RNA, hoặc mRNA. Công nghệ này chính là các thông điệp được tạo ra từ DNA của cơ thể, cho biết loại protein nào tế bào đã tạo ra để duy trì hoạt động của nó.

Sự khác biệt của mRNA chính là khả năng chỉ đạo bộ máy tế bào cơ thể người chủ động tạo ra protein đột biến đó. Một khi cơ thể đã tạo ra được loại protein này, nó có thể nhận ra các protein giống nó ngay khi nó bị tiếp xúc với virus, như khi bạn bị nhiễm COVID-19.

Một số người lo lắng khi nghe về sự liên quan của vắc-xin với RNA của con người và họ nghĩ rằng loại vắc xin có thể làm thay đổi mã di truyền của chúng ta, nhưng hoàn toàn không phải vậy. Vì vắc xin này chỉ cung cấp một tập hợp các thông tin về protein mà cơ thể con người tạo ra, nó không nhắm mục tiêu vào RNA của con người và do đó không gây rủi ro cho RNA.

Hầu hết các vắc-xin COVID-19 đang được phát triển đều cho thấy các bản sao của cùng một loại protein "tăng đột biến" được tìm thấy trên bề mặt của vi rút gây ra COVID-19. Nhờ đó “đào tạo” hệ thống miễn dịch của cơ thể nhận ra các protein bất thường và tấn công những protein đó trong trường hợp nó có khả năng gây nhiễm trùng.

Các giai đoạn thử nghiệm vắc xin

Giai đoạn I

Theo Vaccines Today, nghiên cứu lâm sàng giai đoạn I là khi vắc xin được thử nghiệm trên một nhóm rất nhỏ người, chỉ khoảng 6 người, để loại trừ các nguy hại và giúp các bác sĩ tìm ra liều lượng phù hợp cho giai đoạn tiếp theo.

Giai đoạn II

Giai đoạn II là khi tiêm vắc xin cho một số lượng lớn hơn, thường là từ 100-200 người, đôi khi hơn 1.000 người. Lúc này, kết quả từ thử nghiệm sẽ giúp các nhà nghiên cứu kiểm tra xem liệu vắc-xin có mang lại phản ứng miễn dịch nhất quán hay không và họ cũng sẽ theo dõi bất kỳ tác dụng phụ nào.

Giai đoạn III

Khi một căn bệnh hoặc vi rút phát triển lây lan đủ rộng, như trường hợp COVID-19, các thử nghiệm giai đoạn III có thể được tiến hành để kiểm tra cách vắc xin bảo vệ chống lại sự lây nhiễm tự nhiên. Giai đoạn III thường thử nghiệm trên hàng chục nghìn tình nguyện viên khỏe mạnh để các bác sĩ có thể phát hiện chính xác và đẩy đủ hơn các vấn đề hiếm gặp không xuất hiện trong Giai đoạn II, và tất nhiên, để họ có thể chứng minh rằng vắc-xin hoạt động có hiệu quả.

Giai đoạn IV

Sau khi được cơ quan quản lý phê duyệt, vắc xin có thể được cung cấp cho công chúng, thường là thông qua các chương trình do chính phủ tài trợ hoặc mua bán. Tác dụng của vắc xin vẫn được theo dõi khi nó được công bố rộng rãi và các bác sĩ được khuyến khích thông báo về bất kỳ tác dụng phụ không mong muốn nào.

Trung bình, phải mất từ 12-36 tháng để sản xuất một loại vắc xin trước khi sẵn sàng phân phối, theo báo cáo của Vaccines Europe. Việc kiểm soát chất lượng chiếm khoảng 70% toàn bộ thời gian sản xuất.

Nguồn tin : STARS INSIDER