Quy tắc bể cá và ứng xử với trẻ đang tuổi nổi loạn

  17/9/2020 9:37:28
T.D

Theo các chuyên gia, trong vòng đời của một đứa trẻ, thường sẽ có 3 giai đoạn nổi loạn với các diễn biến khác nhau. Bố mẹ cần hiểu, cần cảm thông, cần chia sẻ và cần bản lĩnh để “lớn lên cùng con”. Vậy trong các giai đoạn trẻ ẩm ương này, các bậc cha mẹ nên làm gì? Bài viết sau đây sẽ chia sẻ một bí kíp.

Từ nhỏ đến khi trưởng thành, trẻ sẽ học cách nhận thức, tự trải nghiệm về bản thân, cuộc sống xung quanh và tích lũy tri thức, kinh nghiệm để trưởng thành. Quá trình này diễn ra từ từ, đôi khi còn nhuốm cả nhiều mồ hôi và nước mắt. Nhưng đó là một hành trình tất yếu để biến một đứa trẻ vô tư, “ngây thơ vô số tội” thành một người trưởng thành, có đầy đủ nhận thức, bản lĩnh và trách nhiệm. Các bậc phụ huynh cần thiết phải nắm được một số các quy luật để có thể phối hợp nhịp nhàng, ăn ý với con trong các giai đoạn khủng hoảng này.

3 giai đoạn “nổi loạn” của trẻ

Giai đoạn trẻ 2-3 tuổi

Ở giai đoạn này, một đứa trẻ thường có những biểu hiện mang tính “nổi loạn” bao gồm: Muốn được tự làm mọi việc; Phản ứng tiêu cực với mọi thứ; Ngang ngược một cách vô lý; Không nghe theo những gì người lớn hướng dẫn; Không hứng thú với những thứ yêu thích trước kia; Thường xuyên cãi lời người lớn bằng hành động hoặc lời nói; Khăng khăng đòi một cái gì đó không phải vì thực sự muốn mà vì quen với việc được người lớn đáp ứng mọi yêu cầu…

Giai đoạn trẻ 6 tuổi

Tuổi lên 6 ghi nhận những thay đổi rất lớn của trẻ so với giai đoạn trước. Trẻ bắt đầu có ý thức về sự độc lập và sự chủ động, tự làm mọi thứ. Các bậc cha mẹ dễ dàng có thể nhận thấy trẻ bắt đầu biết suy nghĩ, suy luận, phán đoán, tưởng tượng, có chính kiến, mặc dù chính kiến còn rất ngây thơ và suy nghĩ thì thường một chiều. Trẻ cũng bắt đầu tự trải nghiệm những khám phá và cảm xúc. Trẻ dễ vui và cũng dễ hờn giận. Trẻ đầy tự tin và cũng vô cùng nhiều tự ái.

Giai đoạn trẻ từ sau 12-13 tuổi

Đây là giai đoạn khủng hoảng được đánh giá là mãnh liệt nhất của trẻ. Lúc này ở trẻ xảy ra những biến đổi mạnh mẽ trong sinh lý và tâm lý. Trẻ tập trung vào bản thân nhiều hơn và thường có những hành động để thể hiện cá tính, sự độc lập, sự tự do và tính tự quyết của mình. Trẻ cũng bắt đầu thể hiện những kỳ vọng vào bản thân, tuy nhiên lại cũng lại gặp các thất bại đầu đời và mất tự tin. Giai đoạn này trẻ bắt đầu có xu hướng ít thân mật với cha mẹ mà lại có hứng thú và bị tác động bởi bạn bè và những người xung quanh. Giữa một mớ các hỗn độn và giằng co đó, trẻ đang lần tìm đường đi cho mình và khao khát xây dựng chân dung một người mà trẻ muốn trở thành.

Quy tắc bể cá - Một gợi ý ứng xử cho cha mẹ

Ứng xử với sự nổi loạn của trẻ, ít nhiều cha mẹ vẫn lạm dụng quyền làm cha làm mẹ của mình để tìm cách o ép, uốn nắn con cái theo ý mình. Khi trẻ không nghe lời và không có kỷ luật thì cha mẹ mắng, thậm chí dùng đòn roi để trấn áp. Nhưng thực tế là, khi trẻ đang ở giai đoạn nổi loạn 1-2, việc này có ít nhiều tác dụng, tuy vậy lại để lại một số hệ quả trái chiều khác như trẻ nghe theo nhưng không phục, từ đó luôn sẵn sàng tâm lý chống đối, từ đó có thể làm tăng cấp nổi loạn của trẻ ở các giai đoạn sau. Cho đến khi trẻ ở giai đoạn nổi loạn 3 thì sự áp đặt của cha mẹ thậm chí còn phản tác dụng. Trong nhiều trường hợp, những điều bố mẹ càng cấm cản thì trẻ lại càng làm để chứng tỏ bản thân.

Quy tắc bể cá là gì?

Người ta nuôi hơn một chục con cá trong một cái bể rất đẹp. Mỗi con dài khoảng 7-8cm. Sau 2 năm, những chú cá dường như không lớn thêm được bao nhiêu. Mỗi con vẫn dài không quá 7-8cm. Cho đến một ngày nọ, một đứa trẻ nghịch ngợm làm vỡ bể cá và người ta phải đưa những chú cá mang thả vào trong hồ đài phun nước. 2 tháng sau, mọi người đi qua đi lại, ngắm hồ đài phun nước và phát hiện ra rằng những chú cá đã lớn lên trông thấy.

Hóa ra do bị hạn chế về môi trường sống, những chú này không thể phát triển trong suốt 2 năm. Sau khi được đổi sang một môi trường rộng lớn hơn, chúng đã lớn rất nhanh. Hiện tượng này cũng tương tự như trong khoa học giáo dục, trẻ em sẽ phát triển nhanh hơn khi chúng có nhiều không gian tự do hơn, có nhiều không gian trải nghiệm hơn.

Áp dụng quy tắc bể cá trong giáo dục con cái như thế nào?

Cho trẻ một không gian riêng

Đó là cha mẹ hãy cho trẻ một không gian riêng, ở nơi đó trẻ có quyền tự do kiếm soát và tận hưởng sự tự chủ. Không nên kiểm soát trẻ mọi lúc mọi nơi.

Tôn trọng cá tính của trẻ

Đó là cha mẹ hãy để trẻ được nuôi dưỡng, phát triển và hoàn thiện sở thích, cá tính riêng của mình, nếu điều đó không đi ngược lại các giá trị văn hóa, xã hội, pháp luật… của cộng đồng.

Cho trẻ tự do trải nghiệm

Đó là cha mẹ hãy tin tưởng để cho trẻ ra ngoài, tự do trải nghiệm càng nhiều càng tốt, đừng cố gắng bao bọc trẻ mãi mãi. Và tất nhiên, khi trẻ mong muốn phát triển tự do, cha mẹ cũng cần học cách cho trẻ cơ hội để trẻ chịu “hậu quả”, để từ đó trẻ có thể rút kinh nghiệm, có thể học cách tự chăm sóc bản thân, khả năng chịu trách nhiệm và phát triển bản lĩnh.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là cha mẹ nuông chiều theo mọi yêu cầu của trẻ. Chỉ nên cho trẻ đi trong một giới hạn và đảm bảo an toàn tính mạng cho trẻ.